16.06.26
Казакстандын борбору Астана шаарында Түрк академиясы менен Түрк тил коому (TDK) тарабынан биргелешип уюштурулган Ортоқ түрк алфавити боюнча комиссиянын 4-жыйыны ийгиликтүү аяктады. Жыйында сентябрь айында Бакуда кабыл алынган 34 тамгадан турган Ортоқ түрк алфавитин иш жүзүнө ашырууну камсыздай турган «Колдонмо боюнча нускама» жана мүчө өлкөлөрдүн алфавиттик варианттары бекитилди.
Жыйындын ачылышында сүйлөгөн Түрк академиясынын президенти, профессор Шахин Мустафаев, долбоорго болгон кызыгуу күндөн-күнгө өсүп жатканын белгиледи. Жыйынга Азербайжан, Казакстан, Кыргызстан жана Түркиядан келген комиссия мүчөлөрү, ошондой эле Түрк академиясынын байкоочу өлкөлөрүнүн тил саясаты боюнча адистери катышты.
Мустафаев:
«Ортоқ түрк алфавитине болгон кызыгуу илимий чөйрөлөрдө, билим берүү мекемелеринде жана коомчулук арасында олуттуу түрдө өстү. Алфавиттин туура, ырааттуу жана бирдиктүү түшүнүк негизинде практикалык колдонулушун камсыз кылуу үчүн кеңири колдонмо даярдоо өтө маанилүү», – деди.
Казак жана кыргыз алфавиттик варианттары бекитилди
Жыйындын эң маанилүү жыйынтыктарынын бири алфавиттин практикалык колдонулушунун принциптери менен механизмдерин камтыган «Ортоқ түрк алфавитин колдонуу боюнча сунушталган колдонмо принциптери» аттуу документтин кабыл алынышы болду.
Анын негизинде, Ортоқ түрк алфавитине таянып даярдалган жана сунуштук мүнөзгө ээ болгон казак жана кыргыз алфавиттик варианттары да комиссия тарабынан расмий түрдө бекитилди.
Бул колдонмо документ түрк мамлекеттеринде алфавитти практикалык колдонууга киргизүү учурунда шайкеш жана координацияланган мамилени камсыз кылуучу негизги булак болору белгиленди.
Процесс кандай жүрдү? 34 тамгадан турган жаңы алфавит деген эмне?
Түрк мамлекеттери уюмунун (ТМУ) координациясы алдында 2022-жылы түзүлгөн Ортоқ түрк алфавити боюнча комиссия 2024-жылдын 11-сентябрында Баку шаарында өткөн үчүнчү жыйынында тарыхый макулдашууга жетишип, 34 тамгадан турган Ортоқ түрк алфавити долбоорун кабыл алган.
